Historia kawy w Polsce

Napar z palonych ziaren kawowca to dziś najpopularniejszy ciepły napój, po jaki sięgają Polacy. Zanim jednak upowszechnił się do dzisiejszego poziomu – przeszedł przez kilka historycznych okresów, które odznaczały się dostępnością, obróbką i jakością tego cennego źródła kofeiny.

Kawa napływa falami

Historia kawy to barwna i bogata opowieść, która rozpoczyna się w XVI w. Dotyczy nie tylko botanicznych i biologicznych opisów, ale przede wszystkim mówi o podróżach, ekspansji, polityce, koloniach i konfliktach. Amerykańskiej specjalistce zajmującej się rynkiem kawy udało się jednak zamknąć całą historię kawy w lapidarnym opisie 3 fal, które zmieniły podejście do kawy i sposób jej dystrybucji. Trish Rothgeb w artykule “Norwegia i kawa” wyszczególniła trzy okresy, w których zmieniał się sposób podejścia do jakości kawy i nawyki konsumenckie: 

I fala

To według Rotherb okres, w którym kawa została szczególnie spopularyzowana w amerykańskim społeczeństwie. Zrezygnowano wówczas z jakościowych walorów kawy na rzecz masowego produktu, który miał być maksymalnie powszechny i dostępny. Okres, który przypada na lata ok. 1945 – 1960 to czas powojennego kryzysu, gdy konsumenci częściej szukali źródła dochodu niż dobrej jakościowo kawy. W Stanach Zjednoczonej to także okres, w którym zmieniło się diametralnie podejście do żywności. Powstawały wówczas pierwsze wielkie sieci fastfood, wynaleziono i rozpowszechniono kuchenki mikrofalowe oraz rozpoczęto masową sprzedaż kawy rozpuszczalnej, którą mógł w domu zaparzyć każdy bez konieczności palenia, mielenia czy używania ekspresu.

II fala

To okres, w którym jakość i smaki wróciły do łask. Kawa zaczęła jednoczyć i zbliżać ludzi. Nowy zwyczaj w ameryce północnej przywieźli ze sobą także migranci, którzy łatwo przekonywali innych do picia kawy. Okres po 1960 roku to wielki wzrost popularności barów szybkiej obsługi, do których dołączyła najpopularniejsza marka kawiarniana na świecie. Kawa zaczęła być traktowana indywidualnie. Zaprzestano wówczas mieszania (blendowania) różnych rodzajów kawy pochodzącej z różnych części świata. To właśnie wtedy zaczęły pojawiać się takie produkty kawowe, jak espresso, americano, latte itp.

III fala

Można ją określić jednym słowem “speciality”. Kawa trzeciej fali to etykieta, która jest nadawana firmom, kawiarniom i palarniom, które mają na celu dostarczanie kawy najwyższej jakości. Za datę pojawienia się trzeciej fali uznaje się rok 1982, kiedy to powstaje organizacja non-profit: Specialty Coffee Association of America. Celem działalności SCA jest dbanie o wysoką jakość kawy klasy speciality. Członkowie organizacji współpracują zarówno z plantatorami, eksporterami, palarniami oraz producentami kawy, aby dostarczać im niezbędną wiedzę do tego, żeby finalny produkt był zawsze wysokiej jakości. Trzecia fala to także nowe podejście do kawy samych konsumentów. Szukamy dziś coraz częściej idealnie “wyważonej” filiżanki. Zwracamy uwagę na pochodzenie, wypalanie, metodę parzenia i inne czynniki, które dopasowują kawę do naszych preferencji.

“Falowa” historia kawy w USA zrewolucjonizowała rynek kawy w ciągu ponad czterdziestu lat. Odmiennie jednak przedstawia się historia kawy w Polsce. Według niektórych analityków rynku nasza świadomość konsumencka jest dziś analogiczna do okresu drugiej fali. Choć wśród konsumenckich trendów można zauważyć duże zainteresowanie kawą speciality to jednak nadal aż 72 proc. Polaków pije kawę zaparzając ją wrzątkiem (kilka lat temu było to aż 82 proc.). Najpopularniejszymi produktami kawowymi do przygotowania w domu są nadal: kawa mielona (48 proc) oraz kawa rozpuszczalna (38,5 proc). Badania konsumenckie napawają jednak uzasadnionym optymizmem. Aż połowa z nas jest gotowa na kawowe eksperymenty, nowe smaki i nowe sposoby zaparzania.

 

Historia kawy

Historia kawy w Polsce

Samo pojawienie się kawy wiąże się bezsprzecznie z królem Janem III Sobieskim, który odkrył ją podczas tzw. mołdawskich wypraw. Nie wszystkim jednak na początku smak kawy przypadł do gustu. Posmakowała na szczęście samemu królowi, który wprowadził zwyczaj picia kawy zgodnie z tureckimi zwyczajami. Kawę sprowadzano wówczas w formie zielonych ziaren, które wypalano samodzielnie. Przez lata nowy zwyczaj był szlacheckim przywilejem, ale już w następnym wieku opisy panujących obyczajów za Augusta III donoszą o popularności kawy wśród rzemieślników i zamożniejszego chłopstwa. Ukazał się wówczas nawet (przełożony z francuskiego) pierwszy podręcznik dla kawoszy, który rozpoczynał się zdaniem “Kawa z Nowego Świata do nas przywieziona, mimo takiey mieysc odległości stała się codziennym napoiem.”

Pod koniec XIX w. w największych polskich miastach kawiarnie były najpopularniejszymi miejscami spotkań towarzyskich. W 1844 roku w samej Warszawie funkcjonowało aż 188 miejsc, gdzie zaparzano kawę. Po wojnie dopiero w 1964 roku udało się wrócić do przedwojennej wartości importu. W czasach reglamentowanego rynku kawa była produktem niskiej jakości i często zastępowano ją produktami pochodzenia zbożowego. Po 1989 roku półki sklepowe zostały zalane różnego rodzaju produktami kawowymi lub kawopodobnymi, których jakość pozostawiała wiele do życzenia.

Historia kawy w Polsce rozpoczyna się na nowo dopiero po 2000 roku, kiedy otwierają się w Polsce pierwsze sieci kawiarniane. To właśnie w dużej mierze za ich pośrednictwem kształtują się gusty konsumenckie. W ostatniej dekadzie sami również zaczęliśmy poszukiwać kawy lepszej jakości i chętniej pijemy ją poza domem. Wiele trendów rozwija się na rynku równocześnie. Wzrasta aktualnie zainteresowanie kawą speciality, chodzimy do kawiarni oraz kupujemy rekordowo dużo sprzętu do zaparzania kawy w domu. Rynek kawy jest cały czas chłonny i dynamiczny, a pojawiające się odmiany, metody parzenia, dodatki, szkolenia i publikacje naukowe są tego dowodem.

Prowadzisz kawiarnie? Chcesz poznać rozwiązania, które pomogą Ci zwiększyć przychody?

Skontaktuj się z naszym działem handlowym i przedstaw swój problem. Spróbujemy pomóc, zaproponować zmianę lub wdrożyć odpowiedni modułu, który rozwiąże Twój problem 🙂